Thema pagina tieners en echtscheiding

(C) 2009 Hein Pragt

Als kind ga je er van uit dat je ouders altijd bij elkaar blijven en dat je in een veilig gezin en thuis kunt opgroeien. Ieder kind wil graag dat zijn of haar ouders van elkaar houden en dat ze gelukkig zijn met elkaar. Soms merkte je het al langere tijd en soms hebben je ouders het heel goed verborgen weten te houden, maar ook al wist je het al onbewust, vaak wil je het niet zien. Maar dan opeens vertellen je ouders je dat ze uit elkaar gaan en dan is het de werkelijkheid geworden. Als kind zul je dan vragen hebben als wat gaat er nu gebeuren?, bij wie moet ik nu wonen?, vinden ze mij ook niet meer aardig, niet meer lief? Ook denken veel kinderen dat het aan hen ligt en proberen ze wanhopig om hun ouders toch weer bij elkaar te brengen. Maar het ligt niet aan jou, ook al ben je bijvoorbeeld een moeilijke puber, het ligt aan je ouders die niet meer samen verder kunnen.

Je ouders kunnen proberen als vrienden uit elkaar gaan, maar ze kunnen ook ruzie hebben. Ook al gaan ze als vrienden uit elkaar, er zullen zekere spanningen zijn en ze zullen zich los moeten maken van elkaar en dat zal voor beiden moeilijk zijn. Wanneer ouders erg veel ruzie maken is dat als kind erg vervelend, probeer je er niet in te mengen, of je over te laten halen om partij te kiezen. Het is het probleem van je ouders en zij zullen het moeten oplossen. Wanneer jij geen zin hebt om geconfronteerd te worden met verdriet of boosheid van een van beide ouders of beide ouders dan moeten ze dit respecteren. Jij moet je ook zo opstellen, jij bent geen hulpverlener voor je ouders. Jij hebt het er als moeilijk genoeg mee zonder dat je ouders hun zorgen ook nog bij jou neerleggen.

Wanneer je even geen zin hebt in de ruzie van je ouders kun je bijvoorbeeld rust zoeken bij een vriendin, buren of familie. Het is belangrijk dat je als kind ook je grenzen aangeeft en zorgt dat je rust en afleiding krijgt wanneer je ouders gaan scheiden. Een scheiding zorgt voor veel spanning en onzekerheid, iedereen voelt zich anders als zijn of haar ouders gaan scheiden. De een voelt angst, de ander onzekerheid, boosheid of schuldgevoelens. Al deze gevoelens zijn normaal en je hoeft je er zeker niet voor te schamen.

Laat je niet overhalen om te kiezen voor een ouder!

Je houdt meestal van allebei je ouders, je wilt ze beide geen verdriet doen en je wilt het liefst bij allebei blijven maar dat kan meestal niet. Je ouders gaan beiden op een ander adres wonen en jij zult of bij de ene ouder gaan wonen en bijvoorbeeld in het weekend naar de andere ouder gaan. Dit heet een omgangsregeling, let op dat dit een regel is voor de ouders. Jij mag als jij dit wilt gewoon naar de ouder gaan waar jij op dat moment wil zijn, tenzij BEIDE ouders aangeven dat dit niet kan. Wanneer je officieel bij je moeder bent maar na schooltijd graag bij je vader langs wilt gaan dan is dit heel normaal en moet jij je dat ook niet laten verbieden.

Een andere optie is dat je bij beide ouders blijft wonen en dat deze de tijd voor jou eerlijk verdelen. Dit noemen ze co-ouderschap en dit is tegenwoordig de regel bij een echtscheiding. Je woont dan bijvoorbeeld een week bij de ene ouder en de andere week bij de andere ouder. Voorwaarde is meestal wel dat wanneer je naar de basisschool gaat dat beide ouders in dezelfde plaats blijven wonen. Maar ook als er sprake is van co-ouderschap is het goed dat je met je ouders afspreekt dat je, wanneer jij daar behoefte aan hebt, de andere ouder mag bezoeken. Laat je als kind niet dwingen om te moeten kiezen tussen je ouders. Let wel op dat er op de duur wel verschillende huisregels zullen zijn en dat beide ouders en jij ook de verschillende huisregels zullen moeten accepteren.

Laat je ook niet overhalen door een van de ouders om ruzie te maken met de andere ouder. Vertel niet te veel over de andere ouder en los problemen met de andere ouder zelf op met die ouder. Vaak is het zo dat gescheiden ouders problemen of woordenwisselingen die je hebt met de andere ouder, gebruiken om jou te beïnvloeden. Wanneer je ruzie had om bijvoorbeeld een huisregel van de andere ouder, zullen ze jou bijvoorbeeld gelijk geven en dit weer aangrijpen om ruzie te maken met de andere ouder. Laat je hier als kind niet voor gebruiken en praat er niet over met de andere ouder als dit soort dingen gebeuren.

Het gebeurt helaas nog veel te vaak dat ouders via hun kinderen de andere ouder willen kwetsen. Maar ook als een van beide ouders kwaad spreekt over de ander of in jouw bijzijn kwaad spreekt over de andere ouder, moet je als kind kunnen aangeven dat je dit niet wilt en dat je jezelf daar erg onprettig bij voelt. Ouders dienen dit te respecteren en als kind mag je aangeven dat je hier geen zin in hebt.

Praten

Het is belangrijk dat je met iemand kan praten die jij vertrouwt als je ouders gaan scheiden zodat je kunt praten over wat jij voelt. Zoek iemand die naar je luistert, dit kan een vriend of vriendin zijn, een leraar op school, een kennis, familielid of een hulpverlener. Een hulpverlener is onpartijdig en heeft geen vooroordelen. Een hulpverlener kan bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon zijn, een maatschappelijke werker of een kinderpsycholoog.

Bron: AD.nl
Het is altijd een shock voor de kinderen als één van de ouders een nieuwe partner heeft. Wanneer stel je ze aan elkaar voor? Daniëlle Hartog met haar dochters Robyn en Frederique en haar nieuwe vriend Sander. Neem je elke scharrel mee naar huis of wacht je totdat het serieus is? ‘Je hoeft een nieuwe partner niet meteen voor te stellen als de ware. Het is gewoon een vriend met wie je leuke dingen doet. De rest komt later wel,’ zegt familietherapeut Ietje Heybroek.

Jan Hein van Spangen (40) zag er tegenop om zijn vriendin Jolanda aan zijn zoontje Thies (9) voor te stellen. Hij wilde geen verwachtingen scheppen bij zijn kind en hem niet opnieuw teleurstellen.

,,De scheiding was een klap voor Thies. We waren nu al een paar jaar verder, maar ik wilde hem niet nog meer pijn doen. Het is naar als hij aan een nieuwe vriendin went en we dan na een tijdje uit elkaar gaan. Daarom was ik voorzichtig. De eerste drie maanden hebben ze elkaar niet gezien. Ik heb co-ouderschap en als Thies zondagochtend kwam, was Jolanda al weg.

We hebben het contact daarna rustig opgebouwd. Jolanda kwam eerst gewoon als vriendin over de vloer. We deden soms leuke dingen met z’n drieën, maar ze was er meestal niet bij. Na twee maanden vertelde ik hem dat er meer speelde tussen ons. Inmiddels vond hij het eigenlijk best gezellig met Jolanda. Hij zag dat ik met haar in de buurt vrolijk was, dus had er niet zoveel moeite mee.’’

Jolanda (30) moest wel enorm wennen aan haar nieuwe rol als stiefmoeder. ,,Ik was er helemaal niet aan toe om een soort moeder te zijn en een gezin te vormen. Ik wilde Jan Hein voor mezelf hebben en had moeite hem te delen. Dat klinkt egoïstisch, maar zo was het wel. Ik zag Thies als een last. Nam hem eigenlijk op de koop toe, maar dat is heel oneerlijk. Ik realiseerde mij dat ik niet alleen voor Jan Hein koos, maar ook voor Thies. Dat ik mijn best moest doen voor een band met hem. Dat heb ik ook gedaan. Ik nam hem mee naar de dierentuin, een speeltuin of deed iets anders met hem alleen. Zo is onze band gelukkig gegroeid. Nu ben ik daar heel erg blij mee.’’

Toch botst het nog steeds wel. ,,Nu niet zo met mij, maar meer met zijn ouders. Thies trekt het slecht om tussen twee huizen heen en weer geslingerd te worden. Hier gelden andere regels dan thuis en dat begrijpt hij niet altijd. Hij heeft het niet makkelijk. Hij is stapel op beide ouders en inmiddels ook op mij, maar voelt zich soms ontheemd. Dat is sneu, maar waarschijnlijk realiteit voor veel kinderen van gescheiden ouders.’’

Ietje Heybroek komt deze problemen vaak tegen in haar praktijk voor ouder- en kindrelaties in Blaricum. Ze meent daarom dat iedereen zich goed moet realiseren wat het inhoudt om in een stiefgezin te wonen. ,,Het is voor alle partijen niet makkelijk. Het is voor kinderen vaak een shock als papa of mama met een nieuwe partner thuiskomt. Niks lijkt aan die persoon te deugen. Hun eigen ouder is altijd beter. Het is daarom belangrijk meteen duidelijk te maken dat jouw partner niet de plaats van de andere ouder inneemt. Maar dat jij je prettig voelt bij die persoon en hoopt dat jouw kind hem of haar ook aardig vindt.

Zeker in de puberleeftijd is het lastig voor kinderen. Ze zitten dan al met zichzelf in de knoop en hebben geen zin in een verliefde ouder. Ook kleintjes snappen het niet altijd. Dan kun je er het beste een opvoedboek over dit onderwerp bij pakken. Daar staan plaatjes waarbij je het verhaal uit kan leggen.’’

De nieuwe partner hoeft ook niet meteen als de ware geïntroduceerd te worden. ,,Een nieuwe partner kan eerst alleen af en toe als vriend langs komen. Het hoeft niet meteen allemaal zo officieel. Kinderen hebben zelf ook vriendjes en vriendinnetjes, dus snappen best dat ouders ook graag mensen om zich heen hebben. Maar wordt het echt serieus, wacht dan niet te lang. Het is heel vervelend als kinderen van anderen moeten horen dat papa of mama verliefd is’’, zegt Heybroek.

Een nieuwe partner hoeft niet dramatisch te zijn. Soms willen kinderen juist dat hun ouders weer verliefd zijn. Zo ook bij Daniëlle Hartog uit Amsterdam. Haar oudste dochter Robyn (12) vond het tijd voor een nieuw vriendje. ,,Ze zei zelfs dat haar leuke meester Sander nog een lieve vriendin zocht. Of hij niks voor mij was.’’

Op dat moment speelde er nog niks, maar na de zomer kregen de twee contact. Hartog vertelde het niet meteen aan Frederique (9) en haar zus. ,,De relatie voelde eigenlijk meteen goed, maar ik wilde het niet direct vertellen. Hun vader en ik waren al een tijd niet meer samen en we hadden beiden een andere relatie achter de rug. Dan ben je toch voorzichtiger. Uiteindelijk kon ik het niet lang rekken, omdat het roddelcircuit op school al in gang was. Ze moesten het wel van mij horen, dus na twee weken vertelden Sander en ik hoe verliefd we waren.’’

Robyn was blij, maar Frederique moest wel even wennen. Daniëlle: ,,Frederique had het er best moeilijk mee dat Robyn en Sander al zo close waren. Zij kende hem natuurlijk nog helemaal niet. Dat moest groeien. We deden leuke dingen met z’n vieren, maar ze gingen na een tijdje ook samen op pad. Ze houden allebei van koken, dus stonden gezellig samen te kokkerellen, bezochten musea en hij hielp haar met dingen van school. Dat was fijn.’’

Het stel is nu twee jaar verder en het gaat goed. Sander en de meiden zijn heel hecht en beginnen zelfs op elkaar te lijken. ,,Ze dansen opeens alle drie hetzelfde, hebben interesses gemeen en Robyn kopieert zelfs zijn kledingstijl. Het is zo leuk om ook dingen van hem terug te zien in mijn meiden.’’

Jan Hein van Spangen heet in werkelijkheid anders. Ook de namen van zijn zoon en vriendin zijn gefingeerd.

PAS staat voor Parental Alienation Syndrom in het nederlands het ouderverstotingssyndroom.

Wat is de definitie van een syndroom?

In de medische wetenschap is een syndroom een groep van symptomen die bij elkaar mogen worden geplaatst omdat ze zich gezamenlijk voordoen. Een goed voorbeeld van een syndroom is het downs syndroom, waarin een combinatie van een geestelijke handicap en een gezichtsuitdrukking die lijkt op die van Aziatische mensen. De kinderen met dit syndroom hebben ook allemaal een relatief korte vijfde vinger. Begin jaren ’80 werd het ontdekt door Prof. R. Gardner die zich bezig houd met kinderpsychiatrie.

Wat is PAS?

PAS is een verstoring die ontstaat exclusief in een dispuut om het gezag om een kind. Meestal gaat het om de vader en de moeder, soms ook de grootouders. Maar het gaat altijd om een gezagskwestie. Het gaat om twee componenten. Ten eerste is er sprake van het systematisch hersenspoelen van het kind, een campagne van denigreren van de ene ouder door de andere.

De tweede component, en dit is belangrijk, is de eigen bijdrage van het kind. Het syndroom van ouderverstoting is de echtscheidingsziekte bij uitstek. Elk kind heeft daar in meer of mindere mate last van. Er ontstaat een verwijdering tussen de kinderen en de niet verzorgende ouder. Vaak gebruikt de verzorgende ouder allerlei manieren om die oudervervreemding zo groot mogelijk te maken. Daartoe aangemoedigd zal ook het kind hierin een rol vervullen en ontwikkelt zich bij het kind het zogenaamde Ouderverstotingssyndroom: het Parental Alienation Syndrome (PAS).

Dit syndroom kan het verdere hele leven van het kind sterk beïnvloeden, maar kan ook in de volgende generatie merkbaar zijn. PAS is dermate ernstig dat dit in het diagnostisch handboek voor psychische stoornissen (DSM-V) zal worden opgenomen. (WWW.familycourt.com)

Volgens prof. Gardner is PAS een stoornis omdat ‘geen enkel kind door zijn genen geprogrammeerd is om een ouder af te wijzen die van dat kind houdt’. De stoornis bestaat uit hysterie, in ernstige gevallen uit paranoia. Bovendien handelt een kind dat zonder reden een ouder verstoot, consequent tegen zijn belang in en ook dat wijst niet op geestelijke gezondheid. Gardner benadrukt dat PAS niets te maken heeft met die kinderen die om een gegronde reden (b.v. ernstige mishandeling of verwaarlozing) een ouder verstoten. In die gevallen is verstoting immers een normale reactie, zij wordt pas een stoornis als zij niet gegrond is en tegen het eigen belang indruist.