Basisschool themapagina over pesten

(C) 2008 Hein Pragt

Pesten komt nog steeds op veel scholen voor, ook ik ben als kind op de lagere school gepest en ook mijn kinderen werden op school gepest. Ik ben er zelf een stuk sterker door geworden op latere leeftijd maar als kind zijnde vond ik naar school gaan soms verschrikkelijk. Toen we merkten dat een van onze kinderen zo gepest werd dat hij zelfs wilde dat hij dood was, hebben we ingegrepen. Wanneer het pesten blijft aanhouden is een weerbaarheids cursus en het overplaatsen van het kind naar een andere school een oplossing.

Iemand eens van de fiets afduwen, een pen verstoppen of een briefje op de rug plakken kan plagen zijn. Maar wanneer het elke dag gebeurd kan het ook pesten zijn. Bij plagen zijn de kinderen aan elkaar gewaagd, de ene keer doet de een iets, de volgende keer is het de ander. In een dergelijk geval is het een spelletje, elkaar een beetje plagen en uitdagen is een van manieren waarop kinderen met conflicten leren omgaan.

Bij pesten gaat het vaak om een iets zwakker kind (lichamelijk of geestelijk) of een veel te lief kind dat vaak door één of meerdere pestkoppen gepest wordt, waaronder ook meelopers zitten die uit angst om zelf gepest te worden ook meedoen. Sommige kinderen hebben meer kans om gepest te worden dan andere kinderen. Soms is dat om iets in hun uiterlijk zoals rood haar maar vaak komt het ook door hun gedrag, hun gevoelens en de manier waarop ze zich uiten. Veel kinderen die worden gepest hebben moeite om zichzelf te verdedigen, ze voelen zich machteloos tegenover de pestkoppen.

Wanneer je als kind wordt gepest, dan schaamt je jezelf hier vaak voor, dit is helemaal niet nodig want je bent niet de enige. Soms zegt je er thuis niets over omdat het pestprobleem onoplosbaar lijkt te zijn of omdat je bang bent dat het probleem juist groter wordt. Je kunt bang zijn dat je ouders contact opnemen met de ouders van de pestkop of met de leraar op school. Of wanneer de leraar in de klas het probleem ter sprake brengt denkt iedereen dat er geklikt is.

Wanneer je gepest wordt is het heel belangrijk dit toch tegen je ouders te zeggen, hun kun je altijd vertrouwen en over een oplossingen kun je ook samen praten. Wanneer je er niets aan doet kan het jaren duren en komt er waarschijnlijk geen verbetering maar kan het alleen maar erger worden. Soms is een weerbaarheids cursus een goed idee, niemand hoeft te weten dat je daar heengaat en het leert je beter om te gaan met deze pestkoppen. Maar het is ook belangrijk dat de school er iets aan doet, dus laat je nooit stilletjes pesten zonder er iets van tegen je ouders of leraar te zeggen. Pesten gaat bijna nooit vanzelf over, praat er dus over, dan kun je het oplossen.

Ouders en leraren hebben het vaak niet in de gaten en weten niet hoe hier mee om moeten gaan. Op het internet is het veel makkelijker pesten, schelden en roddelen. Er is een afstand en niemand kan je voor je hoofd slaan dus lijkt het alsof er in de digitale wereld geen grenzen kent. Schelden doet wel degelijk geestelijk pijn (ook online) en bedreigingen kunnen ook voor slapeloze nachten zorgen.

Veel kinderen hebben geen idee van wat ze aanrichten en weten vaak zelf niet eens meer wie ze zijn als ze online gaan. Dit is logisch, wanneer niemand ze confronteert met wat wel en niet kan en ouders geen controle uitoefenen.

Ook voor digitaal pesten en andere zaken die online gebeuren is het belangrijk dit altijd met je ouders te bespreken. Wanneer dit niet lukt probeer het dan met een andere volwassene te bespreken. Ook wanneer iemand je online bedreigd en zegt dat je nooit je ouders mag inlichten (omdat je anders iets ergs gaat overkomen) vertel het dan toch altijd aan je ouders of een volwassene. Wat die andere persoon doet is namelijk strafbaar en wanneer je inderdaad niets zegt, heeft de ander zijn zin en kan deze nog veel verder gaan. Samen met je ouders, een oom of tante, de buurvrouw of je leraar kun je het oplossen.

De volgende links bevatten informatie over het onderwerp pesten.

www.jip.org/lan/docs/school_pesten
kidstegengeweld.nl
www.stopgeweldopschool.nl
www.wapenjezelfmetwoorden.nl
www.sjn.nl/pesten
www.pesten.net
www.pestenisgeenkinderspel.be
www.vredeseducatie.nl/pesten/plagen
www.stopgeweldopschool.nl
www.stop-pesten.nl
www.leidenuniv.nl/ics/sz/so/persoonlijk/pesten1
www.pesten.tk

Pesten komt veel voor op scholen. Ieder schooljaar hebben honderdduizenden leerlingen er mee te maken, en voor leerkrachten en schoolleiders is het niet eenvoudig het probleem effectief aan te pakken. De auteur beschrijft in dit boek een systematische aanpak van het pestprobleem. Daarna geeft hij een overzicht van bestaande lessuggesties voor leerkrachten, uitgesplitst naar: onderbouw, middenbouw en bovenbouw basisonderwijs, en brugklas, klassen 2 en 3 en bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

Pesten is niets nieuws, het bestaat al sinds mensenheugenis. Steeds meer leerkrachten en ouders hebben er aandacht voor, maar het probleem blijft hardnekkig. Hoe meer ouders over het verschijnsel weten, hoe eerder zij het zullen gaan signaleren en aan scholen om beleid zullen vragen. Vanaf nu is elke ouder verantwoordelijk voor de veiligheid van elk kind op school.

Uitgebreid werkboek over pesten. In de vorm van tal van opdrachten wordt de gepeste een handreiking geboden om zijn situatie te analyseren, er lering uit te trekken en opnieuw (een mate van) zelfvertrouwen op te bouwen. Naast en doorheen de opdrachten wordt volop informatie aangereikt over pesten: er is verschil tussen plagen en pesten, er is altijd sprake van een gepeste, van pesters en van meelopers; hoe ernstig de situatie van de gepeste ook is, niet alles om hem heen is zwart-wit. Door middel van oefeningen en het uitvoeren van opdrachten in het kader van zelfreflectie kan de gepeste het proces dat gaande is, leren inzien, meer voor zichzelf leren opkomen en leren zijn eigen grenzen bewuster aan te geven. De vormgeving is eenvoudig, duidelijk, met veel verwerkingsruimte. Het kloeke bijna vierkante helpboek ziet er uitnodigend en gebruikersvriendelijk uit en de informatie is gedrukt op stevig papier. Eenvoudige illustraties in de tekstkleur (roze en donkerrood) vullen tekst en opdracht aan. Het werkboek is te gebruiken in therapeutische situaties, maar ook als leidraad bij meer groepsgewijze aanpak van pestgedrag. Ook aan te raden voor gebruik door kinderen zelf (vanaf ca. 9 jaar). Vrij uniek omdat het kinderen bewust leert communiceren over het vreselijke dat hun overkomt.